Opublikowano:

Maści koni

maści koni

Jeśli interesujesz się końmi już od jakiegoś czasu, z pewnością wiesz, że mają one różne maści. Dla nowicjuszów w tym temacie, wyjaśniamy jednak czym jest umaszczenie konia.

Maść konia to nic innego jak kolor jego sierści. W niektórych przypadkach określając jakiej maści jest koń, bierzemy pod uwagę również kolor jego grzywy i ogona lub cechy takie jak jabłkowitość sierści. To jakiej maści jest nasz koń zależy w dużej mierze od uwarunkowań genetycznych. Tak jak u ludzi genetyka odpowiada za kolor włosów, tak u koni geny recesywne i dominujące decydują o umaszczeniu z jakim na świat przychodzi źrebię. Im więcej pigmentu będzie w okrywie włosowej, tym bardziej intensywna będzie maść konia. Krzyżówka pozwala na modyfikację maści koni.

 

Umaszczenie koni ze względu na ich cechy fenotypowe dzielimy na:

  • Podstawowe, czyli gniady koń, kary koń, kasztanowaty koń.
  • Rozjaśnione, czyli maści kare przydymione, izabelowate, jelenie, kremowe, perłowe i kremowe przydymione, a także pieczarkowe, szampańskie, bułane i srebrne.
  • Wzory sierści białej, czyli maści uwarunkowane przez geny odpowiadające za depigmentację pewnych obszarów sierści, takie jak: umaszczenie dereszowate, rabicano, umaszczenie siwe, maść białą, srokatą oraz tarantowatą.

W kontekście maści koni warto zaznaczyć, że w większości przypadków umaszczenie nie jest cechą rasową. Tylko nieliczne rasy charakteryzują się konkretnym kolorem umaszczenia – haflinger, appaloosa, konik polski, palomino, koń fiordzki, koń fryzyjski oraz albino.

 

Maści podstawowe

Podstawowe maści koni, czyli maść kasztanowata, maść kara i maść gniada to najczęściej występujące wśród koni maści. Pomimo tego, że są one jednolite, nie są jednak w każdym przypadku identyczne. Jak zatem rozpoznać jakiej maści jest nasz koń?

Maść kasztanowata

Maść kasztanowata charakteryzuje się brązowożółtym lub rudym zabarwieniem sierści. Grzywa i ogon konia kasztanowatego są w tym samym odcieniu lub nieco jaśniejsze, a na kończynach nie występuje czarne podpalanie. Najlepszym gatunkiem obrazującym umaszczenie kasztanowate jest koń fryderyksborski. Jednak również wśród tego rodzaju maści koni możemy wyróżnić kilka innych, w zależności od tego, jaki jest odcień sierści.

  • Maść jasnokasztanowata – sierść konia tej maści jest rudawożółtawa, z kolei grzywa i ogon nieco jaśniejsze (w niektórych przypadkach prawie białe). Dodatkowo u koni janokasztanowatych często obserwujemy rozjaśniane dolne partie nóg.

maść jasnokasztanowata

  • Maść ciemnokasztanowata – sierść konia tej maści jest ciemnoruda (w różnych tonacjach tej barwy – niekiedy nawet w odcieniu czekoladowym), z kolei grzywa i ogon są tej samej barwy.

maść ciemnokasztanowata

  • Maść brudnokasztanowata – sierść konia tej maści jest ciemnokasztanowata, z kolei grzywa i ogon w jaśniejszym odcieniu (niekiedy prawie białe).

maść brudnokasztanowata

Maść gniada

Maść gniada charakteryzuje się brązową sierścią oraz czarną grzywą i ogonem. Co ciekawe, w tym przypadku sierść może mieć zabarwienie od jasnobrązowego poprzez brunatną do prawie czarnej. Jednym z przedstawicieli koni gniadej maści jest Cleveland Bay. Umaszczenie gniade dzielimy na:

  • Maść jasnogniadą – sierść konia tej maści jest brązowożółta, z kolei grzywa i ogon pozostają ciemne.

maść jasnogniada

  • Maść gniada – sierść konia tej maści jest brązowo-rudawa, z kolei grzywa i ogon pozostają ciemne.

 

  • Maść ciemnogniada – sierść konia tej maści jest ciemnobrązowa (często są na niej widoczne ciemniejsze “jabłka”, z kolei grzywa i ogon pozostają czarne.

maść ciemnogniada

  • Maść skarogniada – sierść konia tej maści jest w większości czarna. Barwę ciemnobrunatną lub podpalaną można zaobserwować jedynie na nozdrzach i słabiznach, w okolicy pachwin i na górnej części kończyn ( po ich wewnętrznej stronie).

maść skarogniada

Maść kara

Maść kara to jedna z najbardziej majestatycznych maści koni. Doskonałym przedstawicielem tej maści jest koń fryzyjski, który ma całkowicie czarną sierść, grzywę i ogon.

maść kara

Umaszczenia rozjaśniane

 

Maści rozjaśniane to przede wszystkim umaszczenia kremowe, tworzone z użyciem genu Cream. Wśród nich wyróżniamy następujące rodzaje umaszczenia:

Maści kremowe, tworzone z użyciem genu Cream:

  • Maść izabelowata (palomino), czyli rozjaśniona maść kasztanowata (sierść od żółtawej, często też pomarańczowej po czekoladową, grzywa i ogon jaśniejsze, niekiedy nawet białe, oczy i skóra rozjaśnione).

maść izabelowata

  • Maść kara przydymiona, czyli rozjaśniona maść kara (sierść czekoladowa, grzywa i ogon rudawe, oczy i skóra rozjaśnione).
  • Maść jelenia, czyli rozjaśniona maść gniada (sierść od jasnej, wręcz beżowej, po ciemnobrązową, grzywa i ogon ciemnoczekoladowe, oczy i skóra rozjaśnione). Maść jelenią często można pomylić z bułaną, jednak zazwyczaj konie z maścią jelenią nie mają pręgowania.
  • Maść cremello, czyli podwójnie rozjaśniona maść kasztanowata (sierść kremowa, skóra różowa praktycznie całkowicie pozbawiona pigmentu, a oczy często w odcieniach błękitu).

maść cremello

  • Maść smoky cream, czyli maść kara z dwoma allelami genu Cream (sierść jest zazwyczaj szarokremowa, skóra różowa, a oczy często w odcieniach błękitu).
  • Maść smoky black, czyli rozjaśniana maść kara (sierść czekoladowa, grzywa i ogon rudawe, skóra i oczy rozjaśnione).
  • Maść perlino, czyli podwójnie rozjaśniona maść gniada (sierść jest zazwyczaj kremowa, grzywa i ogon zaś nieco ciemniejsze, skóra różowa, a oczy często w odcieniach błękitu).

 

Maści bułane, tworzone z użyciem genu Dun:

  • Maść czerwonobułana charakteryzuje się szyją w odcieniu beżoworudym, z kolei głowa i nogi zazwyczaj pozostają rude. W tej maści koni występuje również rude pręgowanie.
  • Maść myszata charakteryzuje się szarą kłodą i szyją, podczas gdy głowa i nogi są ciemniejsze. Również w przypadku koni myszatych mamy do czynienia z pręgowaniem. Dodatkowo charakterystyczne dla tej maści jest dwukolorowe włosie w ogonie i grzywie.
  • Maść bułana charakteryzuje się żółtawą lub popielatoburą sierścią, natomiast kłoda i szyja pozostają w odcieniach jasnego brązu. Głowa oraz nogi są z kolei ciemniejsze, niekiedy nawet czarne. Tutaj również występuje pręgowanie (w szczególności na nogach, grzbiecie i grzywie. Na grzywie i ogonie możemy zaobserwować 2 kolory włosia – czarne i maściste.

 

Maści srebrne, tworzone z użyciem genu Silver:

  • Maść kara srebrna, charakteryzuje się sierścią rozjaśniona do czekoladowej. Przy tym umaszczeniu grzywa i ogon pozostają białe. Typowa jest również jabłkowitość, która często występuje, jednak zanika z wiekiem.
  • Maść gniada srebrna, charakteryzuje się brązową sierścią (bez rozjaśniania), jednak występują podpalania na nogach rozjaśnione do koloru czekoladowego. Grzywa i ogon u koni tej maści pozostają białe.

 

Maści szampańskie, tworzone z użyciem genu Champagne:

  • Maść złotoszampańska – charakteryzuje się złotą sierścią oraz grzywą i ogonem pozostającymi w tym samym odcieniu (ewentualnie nieco jaśniejszym).
  • Maść klasyczna szampańska – charakteryzuje się sierścią w kolorze kawy z mlekiem oraz grzywą i ogonem w odcieniach rudości.
  • Maść bursztynowoszampańska – charakteryzuje się złotobrązową sierścią połączoną z ciemniejszymi kończynami, grzywą i ogonem.

 

Wzory białej sierści

Wzory białej sierści to nieco inny typ maści koni, gdyż mogą one występować na bazie każdej spośród opisanych wyżej maści. Na tej podstawie wyróżniamy następujące maści końskie:

  • Maść dereszowata – ta maść charakteryzuje się występowaniem białych włosów na tle maści zasadniczej. W przypadku tych koni umaszczenie zasadnicze dominuje na głowie, szyi, dolnej partii kończyn oraz grzywie i ogonie.

maść dereszowata

  • Maść rabicano charakteryzuje się występowaniem białych włosów w pachwinach, na żebrach (w tym miejscu często tworzą charakterystyczne pasy) oraz w okolicach ogona. Konie tego umaszczenia często są mylone z dereszowatymi.
  • Maść siwa – Źrebaki maści siwej rodzą się w maści zasadniczej, natomiast w okresie wzrostu następuje u nich stopniowa utrata pigmentu, która skutkuje siwieniem. Zazwyczaj siwienie zaczyna się w okolicy głowy, aby stopniowo przechodzić w kierunku zadu.

maść siwa

Maści srokate

Maści srokate cechują się występowaniem dużych, plam białej sierści na całym ciele, podczas gdy ich ogon i grzywa pozostają białe lub dwukolorowe. Wśród maści srokatych wyróżniamy:

maść srokata

  • Maść tobiano, wśród której wyróżniamy z kolei wzór tobiano (Biała sierść zasadnicza, na której występują maściste plamy o gładkich krawędziach. Na nogach widoczne odmiany) i calico tobiano (można ją zaobserwować u koni rozjaśnianych genem Cream, poza plamami widocznymi u koni z klasycznym wzorem tobiano występują łaty nieobjęte rozjaśnianiem np. kasztanowate).

 

  • Maść overo, wśród której wyróżniamy wzór frame overo (plamy maściste o nieregularnych brzegach tworzą ramkę wokół występujących plam białych, nogi zazwyczaj maściste, a na głowie widoczne odmiany), wzór sabino (plamy o nieregularnych brzegach ulokowane na nogach, głowie i brzuchu, a w niektórych przypadkach na całym ciele konia), wzór splash white (plamy pojawiają się od kończyn w górę i mają gładkie brzegi, przez co koń wygląda jakby wszedł do białej farby, dodatkowo u tych koni często występują również niebieskie oczy).

 

Maść biała

Konie o białej maści są całkowicie białe, a ich skóra jest różowa. Wynika to z braku pigmentu. Oczy zazwyczaj pozostają brązowe, choć w niektórych przypadkach bywają niebieskie.

 

Maść tarantowata

Zazwyczaj konie umaszczenia tarantowatego posiadają maść zasadniczą, na której występują pstrokate wzory. Ze względu na ich układ możemy wyróżnić:

  • leopard (na białej sierści występują duże plamki),
  • duch (niewielka ilość kropek skumulowana w kształt trójkąta tuż nad kopytami),
  • wzór cętkowany (podobny do leoparda, ale plamki są mniejsze),
  • płatki śniegu (koń na maści zasadniczej posiada małe, białe kropki),
  • wzór werniksowaty (przypomina nieco dereszowatość – na białej sierści widoczne są maściste włosy w okolicy kości),
  • wzór oszroniony (włoski maściste wymieszane są z białymi przez co wygląda to jakby konia pokrywał szron),
  • derka z plamami (na zadzie widoczna jest biała, postrzępiona plama, na którą nachodzą ciemne plamy),
  • derka bez plam (na zadzie widoczna jest biała, postrzępiona plama).

 

Odmiany

O odmianach wspomnieliśmy już wcześniej podczas charakterystyki poszczególnych maści koni. Nie mają one wpływu na umaszczenie, czym więc są? Odmiany to nic innego, jak białe plamy występujące na umaszczeniu podstawowym. Ze względu na ich wygląd wyróżniamy:

  • skarpetkę – biały pas występujący na nodze,

odmiana skarpetka

  • koronkę – wąski biały pasek na nasadzie kopyta,
  • pończoszkę – wąski biały pas na stawie skokowym,

odmiana pończoszka

  • gwiazdkę – pojedyncza, biała plama na wysokości oczu,

odmiana gwiazdka

  • chrapkę – pojedyncza biała plama pomiędzy nozdrzami konia,
  • łysinę – podłużny, biały pas ciągnący się przez cały pysk,

odmiana łysina

  • strzałkę – podłużny, biały pas o rozszerzonej górze, zwężający się ku dołowi ulokowany na pysku,

odmiana strzałka

  • latarnię – plama zachodząca częściowo na oczy i pysk, rozszerzona u góry.

maść latarnia

Poprawne rozpoznanie maści koni często dostarcza wielu problemów. Warto jednak wiedzieć jakie rodzaje umaszczenia występują w przyrodzie, a także znać charakterystyczne dla koni odmiany. Są to ich cechy indywidualne, wpisywane do dokumentów, ze względu na to, że spełnią ważną rolę identyfikacyjną.

 

Ciekawostki

  • W rzeczywistości gen Silver, rozjaśnia jedynie czarny pigment, tak więc konie kasztanowate mogą być nosicielami tego genu, pomimo tego, że nie widać go w ich umaszczeniu.
  • Konie, u których występuje gen Champagne mają nakrapianą skórę, a ich oczy znacznie zmieniają się z wiekiem – u źrebiąt są niebieskie (podobnie jak u noworodków), następnie stają się zielone, a finalnie brązowe.
  • Źrebięta koni maści dereszowatej przychodzą na świat z ciemnym umaszczeniem, natomiast dereszowatość pojawia się przy pierwszej wymianie włosa.
  • Konie o białym umaszczeniu nie są albinosami. Albinosy w ogóle nie występują u koni.
Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

eleven − eleven =